Οι παρακολουθήσεις των κινητών παραμένουν διαρκώς στην επικαιρότητα. Αν σε απασχολεί γενικότερα η προστασία των προσωπικών σου δεδομένων, αξίζει να δεις και τα υπόλοιπα άρθρα. Αναλύω παρακάτω με απλά λόγια πως γίνονται και πως μπορούμε να προστατευθούμε με τα μέσα που έχουμε σήμερα στη διάθεσή μας.
Πως γίνεται η παρακολούθηση κινητού
Η παρακολούθηση μπορεί να γίνει με 2 βασικούς τρόπους.
Βαλιτσάκι
Το «βαλιτσάκι» ή σύμφωνα με τη διεθνή ορολογία International Mobile Subscriber Identity catcher (IMSI catcher) λειτουργεί ως «ψευδοκεραία».
Στο σημείο που ενεργοποιείται το βαλιτσάκι υποκαθιστά την υφιστάμενη κεραία κινητής τηλεφωνίας.
Η συσκευή εκπέμπει σε ισχύ ελάχιστα μεγαλύτερη από μια κεραία κινητής τηλεφωνίας που βρίσκεται π.χ. στην ταράτσα μιας πολυκατοικίας. Αυτομάτως, το «βαλιτσάκι» έλκει και αποκωδικοποιεί το σήμα των κινητών που λειτουργούν σε μια ακτίνα εκατοντάδων μέτρων.
Στη συνέχεια, ακολουθώντας ενδείξεις στην οθόνη της συσκευής, ο χειριστής της μπορεί να προσδιορίσει με ακρίβεια μερικών μόλις μέτρων το ακριβές σημείο όπου βρίσκεται ο παρακολουθούμενος και να υποκλέψει τις συνομιλίες του ή ακόμα και αρχεία από τη συσκευή του.
Λογισμικά παρακολούθησης κινητού (spyware)
Πέρα από το βαλιτσάκι, ο δεύτερος και πιο διαδεδομένος τρόπος είναι τα κατασκοπευτικά λογισμικά. Τα δύο πιο γνωστά ονόματα που έχουν συνδεθεί με σκάνδαλα υποκλοπών σε όλο τον κόσμο, αλλά και στην Ελλάδα, είναι το Predator και το Pegasus.
Το Predator εγκαθίσταται συνήθως πατώντας κάποιο κακόβουλο link. Εκμεταλλεύεται τρύπες στο λειτουργικό του τηλεφώνου ή στον browser. Συχνά τα Android είναι ο στόχος.
Το Pegasus είναι zero-click. Δεν χρειάζεται να πατήσεις κάποιο link. Μπορεί να δουλέψει μέσω ενός κενού ασφαλείας σε μια εφαρμογή ή στο ίδιο το λειτουργικό. Τόσο τα iPhone όσο και τα Android μπορεί να γίνουν στόχοι.
Αυτές οι τρύπες είναι αδυναμίες που οι εταιρείες τηλεφώνων και λογισμικών δεν γνωρίζουν. Όταν τις ανακαλύπτουν, κυκλοφορούν διορθώσεις (updates), και μετά οι εταιρείες που πουλούν τα λογισμικά παρακολούθησης πρέπει να βρουν νέες.
Είναι δηλαδή μια αδιάκοπη μάχη μεταξύ καλών και κακών. Γι’ αυτό και η πιο σημαντική σου άμυνα, όπως θα δούμε παρακάτω, είναι να κρατάς πάντα το τηλέφωνό σου ενημερωμένο.
Και τα δύο μπορούν να κάνουν τα πάντα από άποψη παρακολούθησης.
Τραβούν screenshots, ενεργοποιούν το μικρόφωνο και την κάμερα της συσκευής, άρα παρακολουθούν π.χ. τις συνομιλίες που γίνονται μέσα σε ένα δωμάτιο. Καταγράφουν τα SMS, αλλά και τα γραπτά μηνύματα που αποστέλλονται ή λαμβάνονται μέσω εφαρμογών όπως το Viber ή το WhatsApp, ακόμη κι όταν αυτά είναι κρυπτογραφημένα, επειδή το spyware τα διαβάζει πάνω στην ίδια τη συσκευή, πριν προλάβει να τα προστατέψει η κρυπτογράφηση.
Δείτε παρακάτω ένα βίντεο από την εταιρεία που εμπορεύεται το Predator, το λογισμικό που χρησιμοποιήθηκε σε υποκλοπές πολιτικών και δημοσιογράφων στην Ελλάδα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Πως μπορούμε να προστατευθούμε απο την παρακολούθηση κινητού
Η αλήθεια είναι ότι αν γίνεις στόχος μιας Κυβέρνησης, η οποία με νόμιμο τρόπο πάρει ένταλμα παρακολούθησης κινητού, ο μόνος τρόπος πραγματικής προστασίας είναι να κυκλοφορείς χωρίς κινητό, και να κάνεις τις σημαντικές συζητήσεις από κοντά.
Στην πράξη όμως, οι περισσότεροι από εμάς δεν είμαστε στόχοι κρατικού spyware. Τα παρακάτω βήματα ανεβάζουν κατακόρυφα τον πήχη ασφάλειας και σε προστατεύουν από τη συντριπτική πλειονότητα των απειλών: από κοινό κακόβουλο λογισμικό μέχρι κάποιον που θέλει να μπει στο τηλέφωνό σου.
- Κράτα το τηλέφωνο και τις εφαρμογές πάντα ενημερωμένα. Είναι μακράν το πιο σημαντικό βήμα. Εγκατέστησε τις τελευταίες ενημερώσεις του λειτουργικού (iOS / Android) μόλις βγαίνουν. Διορθώνουν ακριβώς τις αδυναμίες που εκμεταλλεύονται τα λογισμικά παρακολούθησης. Αν έχεις παλιό τηλέφωνο που δεν λαμβάνει πια ενημερώσεις ασφαλείας, σκέψου σοβαρά την αντικατάστασή του.
- Έλεγξε τα δικαιώματα (permissions) των εφαρμογών. Μπες στις Ρυθμίσεις και δες ποιες εφαρμογές έχουν πρόσβαση στο μικρόφωνο, στην κάμερα και στην τοποθεσία σου. Αφαίρεσε ό,τι δεν χρειάζεται πραγματικά. Μια εφαρμογή φακού δεν έχει λόγο να ακούει το μικρόφωνό σου.
- Πρόσεξε τις ενδείξεις μικροφώνου και κάμερας. Τα σύγχρονα τηλέφωνα ανάβουν μια μικρή κουκκίδα όταν χρησιμοποιείται το μικρόφωνο (πορτοκαλί) ή η κάμερα (πράσινη). Αν δεις τέτοια ένδειξη ενώ δεν κάνεις κάποια κλήση ή βιντεοσκόπηση, κάτι τρέχει στο παρασκήνιο και αξίζει να το ψάξεις.
- Ενεργοποίησε τον έλεγχο δύο παραγόντων (2FA) και χρησιμοποίησε passkeys. Σε email, social media και τραπεζικές εφαρμογές. Όπου υποστηρίζονται, τα passkeys (που βασίζονται στο Face ID / δακτυλικό αποτύπωμα της συσκευής) είναι πιο ασφαλή από τους κωδικούς και πρακτικά δεν «ψαρεύονται». Αν κάποιος δεν μπορεί να μπει στους λογαριασμούς σου, χάνει έναν εύκολο δρόμο προς τα δεδομένα σου.
- Επανεκκίνηση τακτικά. Από μελέτες σε τηλέφωνα ατόμων όπου βρέθηκε spyware φάνηκε ότι το reset μπορεί να σπάσει τη ροή παρακολούθησης ορισμένων λογισμικών που «ζουν» μόνο στη μνήμη. Δεν είναι πανάκεια, αλλά μια επανεκκίνηση κάθε λίγες μέρες δεν βλάπτει.
- Μην κάνεις ποτέ κλικ σε ύποπτους συνδέσμους. Σε μηνύματα, SMS ή email, ακόμη κι αν φαίνονται να έρχονται από γνωστό σου. Έτσι εγκαθίσταται το Predator και πολλά κοινά κακόβουλα λογισμικά. Αν έχεις την παραμικρή αμφιβολία, μην πατήσεις.
- Για άτομα υψηλού κινδύνου, ενεργοποίησε το Lockdown Mode. Αν είσαι δημοσιογράφος, πολιτικός, ακτιβιστής ή για οποιονδήποτε λόγο πιθανός στόχος στοχευμένου spyware, το iPhone διαθέτει τη λειτουργία Lockdown Mode (Κατάσταση Απομόνωσης) που περιορίζει δραστικά τις πιθανές πύλες εισόδου. Είναι σχεδιασμένο ακριβώς για να αντιμετωπίζει εργαλεία σαν το Pegasus. Στα Android, αντίστοιχα, υπάρχουν ενισχυμένες λειτουργίες ασφαλείας ανάλογα με τον κατασκευαστή.
- Χρησιμοποίησε ένα αξιόπιστο VPN σε δημόσια δίκτυα. Κρυπτογραφεί την κίνησή σου και κάνει πιο δύσκολη την παρακολούθηση, ειδικά σε ανοιχτά WiFi και απέναντι σε «βαλιτσάκια» που μιμούνται παρόχους κινητής. Καλή ανοιχτού κώδικα επιλογή είναι το WireGuard. Απόφυγε τα δωρεάν VPN άγνωστης προέλευσης, που συχνά κάνουν ακριβώς το αντίθετο από αυτό που υπόσχονται.
- Προτίμησε εφαρμογές με end-to-end κρυπτογράφηση, αλλά μην τις θεωρείς αλάνθαστες. Για την καθημερινή επικοινωνία, μια εφαρμογή όπως το Signal είναι από τις πιο ασφαλείς επιλογές για τους περισσότερους ανθρώπους. Πρέπει όμως να ξέρεις ότι καμία εφαρμογή δεν σε προστατεύει αν το ίδιο το τηλέφωνο έχει μολυνθεί με spyware: το λογισμικό διαβάζει την οθόνη σου πριν προλάβει να δράσει η κρυπτογράφηση. Γι’ αυτό η ασφάλεια της ίδιας της συσκευής προέχει.
Για ευαίσθητη επικοινωνία μέσω email, μια αξιόπιστη επιλογή με end-to-end κρυπτογράφηση είναι η υπηρεσία Proton Mail. Αν χρησιμοποιείς Gmail, δες επίσης πώς να καταλάβεις μήπως κάποιος τρίτος διαβάζει το Gmail σου, που γεννήθηκε από ερευνητές με ρίζες στο CERN. Διάβασε εδώ περισσότερα.
Πως εξετάζω αν κάποιοι παρακολουθούν το τηλέφωνο μου
Η Διεθνής Αμνηστία είναι ένα βήμα μπροστά στην ανίχνευση των παρακολουθήσεων.
Παρέχει ένα εργαλείο ανίχνευσης, το Mobile Verification Toolkit. https://docs.mvt.re/en/latest/. Θα πρέπει να βρείτε κάποιον μηχανικό Πληροφορικής για να το χειριστεί. Αν ανήκετε σε ομάδα υψηλού κινδύνου, αξίζει επίσης να ξέρετε ότι η Apple στέλνει ειδοποιήσεις (threat notifications) σε χρήστες που εκτιμά ότι έχουν στοχοποιηθεί από state-sponsored spyware.
Δες επίσης: 7 βήματα για να καταργήσετε το φακέλωμα στο Facebook.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς καταλαβαίνω αν το κινητό μου παρακολουθείται;
Σημάδια όπως υπερβολική κατανάλωση μπαταρίας ή δεδομένων, υπερθέρμανση και η πορτοκαλί ή πράσινη κουκκίδα μικροφώνου και κάμερας ενώ δεν κάνεις κάτι, μπορεί να υποδηλώνουν πρόβλημα. Δεν είναι όμως αποδείξεις. Για στοχευμένο spyware τύπου Pegasus χρειάζεται εξειδικευμένος έλεγχος, για παράδειγμα με το Mobile Verification Toolkit της Διεθνούς Αμνηστίας ή από μηχανικό πληροφορικής.
Τι είναι το Lockdown Mode και πότε να το ενεργοποιήσω;
Το Lockdown Mode (Κατάσταση Απομόνωσης) είναι λειτουργία του iPhone που περιορίζει δραστικά τις πιθανές πύλες εισόδου στοχευμένου spyware. Το 2026 παραμένει διαθέσιμο και προτείνεται κυρίως για δημοσιογράφους, πολιτικούς και ακτιβιστές υψηλού κινδύνου, όχι για κάθε χρήστη, καθώς απενεργοποιεί ορισμένες λειτουργίες για λόγους ασφαλείας.
Με προστατεύει το Signal αν το τηλέφωνο έχει μολυνθεί;
Όχι πλήρως. Εφαρμογές με end-to-end κρυπτογράφηση όπως το Signal προστατεύουν τα μηνύματα κατά τη μεταφορά, αλλά αν η ίδια η συσκευή έχει μολυνθεί με spyware, αυτό διαβάζει την οθόνη σου πριν προλάβει να δράσει η κρυπτογράφηση. Γι’ αυτό προτεραιότητα έχει η ασφάλεια της ίδιας της συσκευής με συνεχείς ενημερώσεις.
