Όταν ο Τραμπ πήγε σε πόλεμο με τα Social Media: η ιστορία μιας σύγκρουσης που άλλαξε το moderation

Όλα ξεκίνησαν έναν Μάιο του 2020, όταν το Twitter πρόσθεσε για πρώτη φορά ένδειξη σε κάποια tweets του Ντόναλντ Τραμπ ότι μπορεί να είναι παραπλανητικά. Με την απόσταση του χρόνου, εκείνη η κίνηση αποδείχθηκε η αρχή μιας σύγκρουσης πλατφόρμας με πολιτικό που σημάδεψε τον τρόπο με τον οποίο μιλάμε σήμερα για την ελευθερία του λόγου, τον έλεγχο περιεχομένου και τον ρόλο των social media. Αφορούσε μια ανάρτηση του τότε προέδρου σχετικά με τις επιστολικές ψήφους, στην οποία διατεινόταν πως οι ψήφοι αυτές είναι «ουσιαστικά χαλκευμένες» και θα έχουν ως αποτέλεσμα «εκλογική νοθεία». Το Twitter, για πρώτη φορά, παρέπεμψε τους χρήστες σε επαληθευμένη πληροφόρηση.

Δες επίσης την επικοινωνιακή στρατηγική Τραμπ και Μπάιντεν στις εκλογές του 2020, το ερώτημα αν τα social media είναι απειλή για τη δημοκρατία και τη σύγκριση για το ποιος πολεμά καλύτερα τα fake news, Facebook ή X.

Πώς ξεκίνησε ο πόλεμος του Τραμπ με τα Social Media και ειδικά με το Twitter

Αυτό εξαγρίωσε τον Τραμπ, ο οποίος τουίταρε ότι ήταν έτοιμος να βάλει αυστηρούς κανόνες στις εταιρείες social media, κατηγορώντας τες ότι λογοκρίνουν. Λίγο αργότερα, όπως είχε ανακοινωθεί στους δημοσιογράφους του Λευκού Οίκου από την τότε Γραμματέα Τύπου, Kayleigh McEnany, ο πρόεδρος υπέγραψε εκτελεστική εντολή «σχετικά με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης», που στόχευε στην περίφημη νομική προστασία (Section 230) των πλατφορμών.

Ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ είχε πάρει τότε αποστάσεις από το Twitter

Εκείνες τις ημέρες, σε μια συνέντευξη, ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ είχε δηλώσει ότι διαφωνεί με την προσέγγιση του Twitter, υποστηρίζοντας ότι οι ιδιωτικές πλατφόρμες δεν θα έπρεπε να είναι «κριτές της αλήθειας». Η στάση αυτή προκάλεσε τότε μια σειρά από αρνητικά σχόλια, με δεδομένη τη χαλαρότερη πολιτική του Facebook στα Fake News σε σχέση με το Twitter.

Τι τελικά συνέβη: η εξέλιξη της σύγκρουσης μέχρι σήμερα

Όταν γράφτηκε αρχικά το κείμενο, η εκτίμηση ήταν ότι, παρά τον θόρυβο, δύσκολα η σύγκρουση θα οδηγούσε σε κάτι ουσιαστικό σε πρακτικό επίπεδο. Τα γεγονότα που ακολούθησαν αποδείχθηκαν πολύ πιο δραματικά απ’ όσο φαινόταν τότε. Μετά τα γεγονότα της 6ης Ιανουαρίου 2021 στο Καπιτώλιο, ο λογαριασμός του Τραμπ ανεστάλη τόσο από το Twitter όσο και από το Facebook. Ήταν μια άνευ προηγουμένου στιγμή: οι μεγαλύτερες πλατφόρμες απέκλεισαν έναν εν ενεργεία πρόεδρο των ΗΠΑ, ανοίγοντας μια τεράστια συζήτηση για το ποιος και με ποια κριτήρια αποφασίζει τι ακούγεται στον δημόσιο διάλογο. Στη συνέχεια, ο Έλον Μασκ εξαγόρασε το Twitter το 2022 και το μετονόμασε σε X το 2023, επαναφέροντας τον λογαριασμό του Τραμπ. Αργότερα και η Meta επανέφερε τους λογαριασμούς του σε Facebook και Instagram. Η ίδια η αντίληψη για το moderation άλλαξε: αντί για κεντρικές «ετικέτες αλήθειας», οι πλατφόρμες κινήθηκαν προς μοντέλα τύπου Community Notes, όπου το πλαίσιο σε μια ανάρτηση το προσθέτει συνεργατικά η ίδια η κοινότητα των χρηστών.

Όπως λένε χαρακτηριστικά νομικοί, το Σύνταγμα της Αμερικής προστατεύει το Twitter από τον Τραμπ, αλλά δεν προστατεύει τον Τραμπ από το Twitter. Σε απλά λόγια, η ελευθερία του λόγου προστατεύεται από το Σύνταγμα, First Amendment, από τη λογοκρισία του κράτους, αλλά μια ιδιωτική εταιρεία μπορεί να θέσει τους δικούς της κανόνες

Αυτό ακριβώς είναι και το μεγάλο μάθημα που μένει από όλη την ιστορία. Η κόντρα πλατφόρμας με πολιτικό δεν ήταν ένα μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά η αρχή ενός διαλόγου που κρατάει μέχρι σήμερα: πού τελειώνει η ελευθερία του λόγου και πού αρχίζει η ευθύνη μιας πλατφόρμας, ποιος ελέγχει την παραπληροφόρηση και με ποιον τρόπο, και πόσο ισχυρά είναι τελικά τα social media στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης. Είναι ερωτήματα που, ανεξάρτητα από το ποιος βρίσκεται κάθε φορά στην εξουσία, αφορούν όλους μας ως χρήστες.

Επειδή λοιπόν τα Social Media θα συνεχίσουν να υπάρχουν και να έχουν ρόλο στην ζωή μας, ποτέ δεν είναι αργά για να τα μάθεις

Εδώ θα βρεις τις πληροφορίες που χρειάζεσαι.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί ξεκίνησε η σύγκρουση του Τραμπ με το Twitter το 2020;

Τον Μάιο του 2020 το Twitter πρόσθεσε για πρώτη φορά ένδειξη σε αναρτήσεις του τότε προέδρου σχετικά με τις επιστολικές ψήφους, παραπέμποντας τους χρήστες σε επαληθευμένη πληροφόρηση. Ο Τραμπ αντέδρασε κατηγορώντας τις πλατφόρμες για λογοκρισία και υπέγραψε εκτελεστική εντολή που στόχευε στη νομική προστασία (Section 230) των πλατφορμών.

Τι απέγινε ο λογαριασμός του Τραμπ στις πλατφόρμες;

Μετά τα γεγονότα της 6ης Ιανουαρίου 2021 στο Καπιτώλιο, ο λογαριασμός του ανεστάλη από Twitter και Facebook. Αργότερα αποκαταστάθηκε: το Twitter εξαγοράστηκε από τον Έλον Μασκ και μετονομάστηκε σε X, ενώ και η Meta επανέφερε τους λογαριασμούς του σε Facebook και Instagram.

Πώς άλλαξε το moderation από τότε;

Οι πλατφόρμες απομακρύνθηκαν από τις κεντρικές «ετικέτες αλήθειας» και κινήθηκαν προς μοντέλα τύπου Community Notes, όπου το πλαίσιο σε μια ανάρτηση το προσθέτει συνεργατικά η ίδια η κοινότητα των χρηστών. Στην Ευρώπη, ο κανονισμός Digital Services Act (DSA) πιέζει παράλληλα τις πλατφόρμες για μεγαλύτερη διαφάνεια.