Ήρθες από το βίντεο; Εδώ είναι και οι δέκα λέξεις, η καθεμία με την ιστορία της και με έτοιμο prompt για αντιγραφή. Τα παραδείγματα στις εικόνες είναι φανταστικά.
Γράφεις μισή σελίδα οδηγίες στο ChatGPT και παίρνεις σεντόνι απάντηση. Συχνά φταίει ότι του ζητάς πολλά πράγματα μαζί.
Στα αγγλικά κυκλοφορούν βίντεο με εκατομμύρια προβολές για τους «μυστικούς κώδικες» του ChatGPT. Κώδικες δεν είναι. Είναι λέξεις που τα μοντέλα συνάντησαν εκατομμύρια φορές στα κείμενα από τα οποία έμαθαν, και ξέρουν τι ακολουθεί μετά από αυτές. Γι’ αυτό μία λέξη κάνει τη δουλειά μιας παραγράφου.
Εδώ είναι οι δέκα πιο χρήσιμες για δουλειά γραφείου, προσαρμοσμένες στα ελληνικά. Η σκέτη λέξη δουλεύει. Στο κόκκινο πλαίσιο κάθε λέξης θα βρεις μια εκδοχή με λίγες λέξεις παραπάνω, που δίνει πιο σταθερό αποτέλεσμα στα ελληνικά. Ανοίγεις νέα συνομιλία, επικολλάς το πλαίσιο και από κάτω βάζεις το κείμενό σου.
1. TL;DR για περίληψη
Είναι αγγλικά αρχικά: Too long; did not read, δηλαδή «πολύ μεγάλο, δεν το διάβασα». Το λεξικό Merriam-Webster βρίσκει την πρώτη γραπτή χρήση το 2002, στα φόρουμ του ίντερνετ. Στην αρχή το έγραφε όποιος βαριόταν ένα μακρύ μήνυμα. Μετά το υιοθέτησαν οι ίδιοι οι συγγραφείς: στο τέλος μιας μεγάλης ανάρτησης έγραφαν «TL;DR» και από δίπλα την περίληψη.
Τα μοντέλα διάβασαν αμέτρητες τέτοιες αναρτήσεις και έμαθαν ότι μετά το TL;DR έρχεται περίληψη. Το 2019 η OpenAI το χρησιμοποίησε ακριβώς έτσι: στην έρευνα για το GPT-2 έβαζε «TL;DR:» κάτω από άρθρα ειδήσεων και το μοντέλο έγραφε μόνο του την περίληψη, χωρίς άλλη οδηγία.
Το χρησιμοποιείς σε μεγάλο συμβόλαιο, εγκύκλιο ή αλυσίδα email. Αν το κείμενο είναι στα αγγλικά, γράψε και «στα ελληνικά», αλλιώς μπορεί να απαντήσει στα αγγλικά.
TL;DR στα ελληνικά: τα πέντε βασικά σημεία σε κουκκίδες. Πρώτα ό,τι αφορά χρήματα, προθεσμίες και υποχρεώσεις. [επικόλλησε εδώ το μεγάλο κείμενο]
2. «Σε πίνακα» για σύγκριση
Το ChatGPT δεν σου δείχνει απλό κείμενο. Γράφει σε Markdown, μια απλή γραφή που έφτιαξε το 2004 ο John Gruber μαζί με τον Aaron Swartz, για να γράφει κανείς στο web χωρίς HTML. Τους πίνακες τους πρόσθεσε αργότερα η εκδοχή του GitHub. Γι’ αυτό, όταν ζητάς πίνακα, βλέπεις στην οθόνη έναν κανονικό πίνακα με στήλες, που τον αντιγράφεις στο Excel ή στο Word όπως είναι.
Δουλεύει όταν συγκρίνεις δύο ή τρεις προσφορές, πακέτα ή υποψήφιους. Στα ελληνικά βοηθά να του πεις εσύ τις στήλες. Αλλιώς τις διαλέγει μόνο του και καμιά φορά τις γράφει στα αγγλικά.
Σε πίνακα, με στήλες: τιμή, χρόνος παράδοσης, εγγύηση, τι δεν περιλαμβάνεται. Κάτω από τον πίνακα, μία πρόταση: ποια προσφορά συμφέρει και γιατί. [επικόλλησε εδώ τις προσφορές όπως τις έχεις]
3. «Έλεγξέ το», η καλύτερη
Στα αγγλικά βίντεο λέγεται «Audit this». Η ιδέα είναι παλιά: σε τράπεζες και λογιστήρια ισχύει η «αρχή των τεσσάρων ματιών», δηλαδή μια πληρωμή δεν φεύγει αν δεν τη δει και δεύτερος άνθρωπος. Το «Έλεγξέ το» κάνει το ChatGPT το δεύτερο ζευγάρι μάτια σου.
Στα ελληνικά έχει σημασία το ρήμα. Αν γράψεις «Διόρθωσέ το», το μοντέλο ξαναγράφει όλο το κείμενο με το δικό του ύφος και δεν ξέρεις τι άλλαξε. Με το «Έλεγξέ το, μην το ξαναγράψεις» κρατάς τα δικά σου λόγια και βλέπεις μόνο τα λάθη. Το χρησιμοποιείς σε email προς πελάτη πριν το στείλεις ή σε μια προσφορά.
Έλεγξέ το πριν το στείλω σε πελάτη. Μην το ξαναγράψεις. Δείξε μου σε λίστα τα ορθογραφικά, τις ασάφειες και ό,τι μπορεί να παρεξηγηθεί, με τη διόρθωση δίπλα στο καθένα. [επικόλλησε εδώ το email]
4. «Εξήγησέ το απλά»
Στα αγγλικά λέγεται ELI5, από το «Explain like I’m five», «εξήγησέ το σαν να είμαι πέντε χρονών». Ξεκίνησε το 2011 ως ομάδα στο Reddit, όπου όποιος δεν καταλάβαινε κάτι δύσκολο έπαιρνε απάντηση χωρίς ορολογία. Η φράση πέρασε σε όλο το ίντερνετ, και τα μοντέλα την καταλαβαίνουν.
Στα ελληνικά δεν χρειάζεσαι το ακρωνύμιο. Και το «σαν να είμαι πέντε χρονών» μπορεί να φέρει παιδικό τόνο που δεν θέλεις σε δουλειά. Πιο καθαρά: «σαν σε κάποιον που δεν έχει σχέση με το θέμα». Δουλεύει σε όρους τράπεζας ή σε ένα νομικό έγγραφο.
Εξήγησέ το απλά, σαν σε κάποιον που δεν έχει σχέση με το θέμα. Χωρίς ορολογία και με ένα παράδειγμα από την καθημερινότητα. [επικόλλησε εδώ το κείμενο]
5. «Βήμα βήμα»
Το 2022 μια ομάδα ερευνητών (Kojima κ.ά.) έδειξε κάτι απλό: αν πρόσθετες «Let’s think step by step», δηλαδή «ας το σκεφτούμε βήμα βήμα», τα μοντέλα έλυναν σωστά πολύ περισσότερα προβλήματα λογικής, χωρίς κανένα παράδειγμα.
Τα σημερινά μοντέλα σκέφτονται βήμα βήμα και μόνα τους, οπότε στη λογική η φράση μετρά λιγότερο από ό,τι το 2022. Στις οδηγίες όμως μετρά ακόμη: ζητάς τη διαδικασία για έναν νέο συνεργάτη ή για σένα αύριο, και παίρνεις αριθμημένα βήματα αντί για παράγραφο.
Βήμα βήμα: αριθμημένα βήματα, ένα πράγμα το καθένα. Στην αρχή γράψε τι πρέπει να έχω έτοιμο πριν ξεκινήσω. Θέλω να: [γράψε τι θέλεις να κάνεις]
6. «Πιο σύντομο»
Ο Πασκάλ, τον 17ο αιώνα, έκλεισε τη 16η από τις «Επαρχιακές επιστολές» του ζητώντας συγγνώμη: το γράμμα βγήκε μεγαλύτερο από το συνηθισμένο, γιατί δεν είχε χρόνο να το κάνει πιο σύντομο. Το σύντομο κείμενο θέλει περισσότερη δουλειά από το μακρύ. Το ChatGPT έχει όλο τον χρόνο, αρκεί να του το ζητήσεις.
Όταν κόβει, το μοντέλο μπορεί να πετάξει και ονόματα, ποσά ή ημερομηνίες, δηλαδή ό,τι χρειάζεσαι περισσότερο. Γι’ αυτό του λες να τα κρατήσει. Αν βγει ακόμη μεγάλο, γράφεις ξανά «Ακόμη πιο σύντομο».
Πιο σύντομο: στο μισό μήκος, με το ίδιο νόημα. Κράτα όλα τα ονόματα, τα ποσά και τις ημερομηνίες. [επικόλλησε εδώ το κείμενο]
7. «Πιο επίσημο» ή «Πιο φιλικό»
Τα αγγλικά έχουν ένα «you» για όλους. Τα ελληνικά έχουν «εσύ» και «εσείς», και ο τόνος ενός email κρίνεται εκεί. Επειδή τα μοντέλα έμαθαν κυρίως από αγγλικά κείμενα, μπορεί να ξεκινήσουν στον πληθυντικό και να γυρίσουν στον ενικό στη μέση του ίδιου μηνύματος.
Το ίδιο μήνυμα πάει σε λογιστή και σε παλιό πελάτη. Με το «Πιο επίσημο» ή το «Πιο φιλικό» αλλάζει ο τόνος και μένει το περιεχόμενο. Όταν είσαι θυμωμένος, δοκίμασε και το «Πιο ευγενικό».
Πιο επίσημο, στον πληθυντικό ευγενείας από την αρχή ως το τέλος. Ίδιο περιεχόμενο, καμία νέα πληροφορία. (Για το αντίθετο: «Πιο φιλικό, στον ενικό, σαν σε πελάτη που ξέρω χρόνια.») [επικόλλησε εδώ το κείμενο]
8. «Σε λίστα»
Στις 30 Οκτωβρίου 1935 ένα πρωτότυπο αεροσκάφος της Boeing, το Model 299, έπεσε στο Οχάιο λίγο μετά την απογείωση. Ο πιλότος είχε ξεχάσει να απελευθερώσει μια ασφάλεια στα πηδάλια. Το αεροπλάνο είχε τόσους διακόπτες, που δεν χωρούσαν στη μνήμη κανενός. Οι μηχανικοί έγραψαν τότε τη λίστα ελέγχου των πιλότων, που από εκεί έγινε κανόνας στην αεροπορία.
Το ίδιο κάνεις με τις σημειώσεις σου: τι ζήτησε ο πελάτης στο τηλέφωνο, τι είπατε στη σύσκεψη. Τις δίνεις σε μία παράγραφο και παίρνεις κουκκίδες, μία ανά δουλειά.
Σε λίστα: μία κουκκίδα ανά δουλειά, με ποιος την κάνει και ως πότε. Ό,τι δεν είναι σαφές, γράψ' το στο τέλος ως ερώτηση. [επικόλλησε εδώ τις σημειώσεις σου]
9. «Ρώτα με πρώτα»
Το 2023 ερευνητές του Πανεπιστημίου Vanderbilt (White κ.ά.) κατέγραψαν τα μοτίβα που δουλεύουν στο ChatGPT. Ένα από αυτά το ονόμασαν «αντεστραμμένη αλληλεπίδραση»: δεν ρωτάς εσύ το μοντέλο, σε ρωτά εκείνο, ώσπου να μάθει ό,τι χρειάζεται για να κάνει τη δουλειά.
Το χρησιμοποιείς όταν ζητάς κάτι μεγάλο, όπως ένα κείμενο για το site, και δεν θέλεις να μαντέψει. Πρόσθεσε «περίμενε τις απαντήσεις μου». Αλλιώς μπορεί να κάνει τις ερωτήσεις και να απαντήσει μόνο του.
Ρώτα με πρώτα ό,τι χρειάζεσαι, το πολύ πέντε ερωτήσεις, όλες μαζί. Περίμενε τις απαντήσεις μου και μετά ξεκίνα. Θέλω: [γράψε τι θέλεις]
10. «Τι λείπει;»
Το 2007 ο ψυχολόγος Gary Klein περιέγραψε στο Harvard Business Review το «premortem»: πριν ξεκινήσει ένα έργο, η ομάδα φαντάζεται ότι έχει ήδη αποτύχει και γράφει γιατί. Έτσι μιλούν και όσοι δεν τολμούσαν να πουν τις ενστάσεις τους στη σύσκεψη.
Το ίδιο ζητάς από το ChatGPT για ένα πλάνο ή μια προσφορά. Όταν δουλεύεις μόνος, είναι η πιο χρήσιμη από τις δέκα λέξεις.
Τι λείπει; Φαντάσου ότι σε έναν μήνα αυτό έχει αποτύχει. Γράψε τους πέντε πιο πιθανούς λόγους και τι να προσθέσω σήμερα για να μη συμβεί. [επικόλλησε εδώ το πλάνο ή την προσφορά σου]
Οι λέξεις δεν αντικαθιστούν την κρίση σου. Διάβασε την απάντηση πριν τη στείλεις, και μη βάζεις στο ChatGPT στοιχεία πελατών που δεν χρειάζονται για τη δουλειά.
Με τις δέκα λέξεις δεν ρωτάς το AI, του αναθέτεις μια δουλειά. Και μετά ελέγχεις τι σου παρέδωσε.
Αυτό ακριβώς διδάσκω στον Οδηγό Claude: 10 μαθήματα για να αναθέτεις στο AI πραγματικές εργασίες, όπως email, κείμενα και αρχεία, και να ελέγχεις το αποτέλεσμα πριν το χρησιμοποιήσεις. Το πρώτο μάθημα είναι δωρεάν, χωρίς εγγραφή και χωρίς κάρτα.
Δες το πρώτο μάθημα δωρεάνΔιάβασε επίσης: Ποιο email απαντάς πρώτο; Ταξινόμηση με AI σε 12 παραδείγματα και Το AI σου λέει ψέματα. Πώς να το κάνεις να σου λέει την αλήθεια.
Οδηγός Claude — 15 μαθήματα + 3 εργαλεία.
Λιγότερος χρόνος στα email, στα κείμενα και στην οργάνωση της δουλειάς σου. Το πρώτο μάθημα είναι δωρεάν. Με 43€ αποκτάς πρόσβαση στα υπόλοιπα 14 μαθήματα και στα τρία εργαλεία: Model Router, Media Studio και AI Shorts. Πριν αποφασίσεις, μπορείς να δεις τι ακριβώς υπάρχει μέσα.
Δες το course και το πρώτο μάθημα δωρεάν
AI Shorts: Reels, TikTok και YouTube Shorts με το avatar σου →
Άνοιξε την ιδιωτική βιβλιοθήκη αρχείων →
Πηγές
- Merriam-Webster. TL;DR (πρώτη γνωστή χρήση: 2002).
- Radford, A. κ.ά. (2019). Language Models are Unsupervised Multitask Learners. OpenAI.
- Gruber, J. (2004). Markdown.
- r/explainlikeimfive, Reddit (από το 2011).
- Kojima, T. κ.ά. (2022). Large Language Models are Zero-Shot Reasoners. arXiv:2205.11916.
- Pascal, B. Les Provinciales (1656-1657), Επιστολή 16.
- National Air and Space Museum. «On. Set. Checked.» (για το Boeing Model 299 και τη λίστα ελέγχου).
- White, J. κ.ά. (2023). A Prompt Pattern Catalog to Enhance Prompt Engineering with ChatGPT. arXiv:2302.11382.
- Klein, G. (2007). Performing a Project Premortem. Harvard Business Review.
