Social Media και ενημέρωση στην Ελλάδα και τον κόσμο

Η έρευνα του Ινστιτούτου Reuters για τη Μελέτη της Δημοσιογραφίας (Reuters Digital News Report) αποτελεί κάθε χρόνο τη μεγαλύτερη και πιο αξιόπιστη καταγραφή για τον τρόπο που ενημερωνόμαστε, καλύπτοντας δεκάδες χώρες σε όλο τον κόσμο.

http://www.digitalnewsreport.org/

Αποτυπώνει στοιχεία για το πώς οι χρήστες του διαδικτύου έρχονται σε επαφή με τις ειδήσεις και πώς τις καταναλώνουν. Παρακάτω θα δούμε τις τάσεις που είχαν ήδη αρχίσει να διαμορφώνονται και πώς αυτές συνεχίστηκαν μέχρι σήμερα. Δες επίσης πώς τα social media μπορούν να γίνουν απειλή για τη δημοκρατία και τι δείχνει η έρευνα για την προπαγάνδα σε βάρος της Ελλάδας στα social media.

Γενικά ευρήματα για τα social media και την ειδησεογραφική ενημέρωση

• Η χρήση των κοινωνικών μέσων ενημέρωσης για τα νέα είχε αρχίσει να πέφτει σε μια σειρά κρατών μετά από χρόνια συνεχούς ανόδου — μια τάση που από τότε έχει εδραιωθεί.
• Ένα μικρό ποσοστό των ερωτωμένων πλήρωνε για ειδήσεις στο διαδίκτυο σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Νορβηγία και η Σουηδία, με τις σκανδιναβικές χώρες να αποτελούν εξαίρεση. Έκτοτε οι συνδρομές σε ψηφιακές ειδήσεις έχουν αυξηθεί σημαντικά διεθνώς.

• Όλο και περισσότεροι εκδότες υιοθετούσαν συνδρομητικά μοντέλα, αλλά οι καταναλωτές παρέμεναν διστακτικοί στο να πληρώσουν — κάτι που σταδιακά άλλαξε καθώς η αξία της ποιοτικής ενημέρωσης έγινε πιο εμφανής.
• Ταυτόχρονα, ξεκίνησε η μετατόπιση προς τις εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων για ειδήσεις, καθώς οι καταναλωτές αναζητούσαν πιο ιδιωτικά (και λιγότερο συγκρουσιακά) διαστήματα επικοινωνίας. Η τάση αυτή ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο τα επόμενα χρόνια.
• Το WhatsApp καθιερώθηκε ως βασικό κανάλι ειδήσεων σε χώρες όπως η Μαλαισία και η Βραζιλία, όπου χρησιμοποιούνταν για ενημέρωση από περίπου το ήμισυ των χρηστών του διαδικτύου.

• Στις περισσότερες χώρες οι χρήστες περνούσαν λιγότερο χρόνο στο Facebook και περισσότερο στο Instagram και στο WhatsApp — μια μετατόπιση που από τότε έγινε ακόμη πιο έντονη, με το βίντεο (TikTok, YouTube, Reels) να κυριαρχεί πλέον.
• Οι κινητές συσκευές συνέχιζαν να αυξάνουν τη σημασία τους στην πρόσβαση στις ειδήσεις. Η συντριπτική πλειονότητα των χρηστών χρησιμοποιεί σήμερα το κινητό της συσκευή για να αποκτήσει πρόσβαση στις ειδήσεις.
• Οι αλγόριθμοι και τα News Aggregators (όπως τα Apple News και Google News) γίνονταν κυρίαρχες δυνάμεις στον χώρο των ειδήσεων. Σήμερα οι ροές που τροφοδοτούνται από τεχνητή νοημοσύνη καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τι ειδήσεις βλέπει ο καθένας μας.

Η ενημέρωση στην Ελλάδα

Σύμφωνα με την έρευνα του Reuters Institute για την «ενημέρωση στο διαδίκτυο στην Ελλάδα», οι Έλληνες επέλεγαν στη συντριπτική τους πλειονότητα την ενημέρωση από Online πηγές, συμπεριλαμβανομένων και των Social Media. Η εικόνα αυτή παραμένει σταθερή και σήμερα.

http://www.digitalnewsreport.org/

Στην ερώτηση ποιο παραδοσιακό μέσο (τηλεοπτικό κανάλι, ραδιόφωνο, εφημερίδα) χρησιμοποίησαν για τρεις ή περισσότερες μέρες για να μάθουν νέα, η τηλεόραση κρατούσε ακόμη υψηλά ποσοστά — κάτι που ισχύει κυρίως για τις μεγαλύτερες ηλικιακά ομάδες.

Η κατάταξη των ηλεκτρονικών ΜΜΕ στην Ελλάδα με βάση τη χρήση

Η έρευνα κατέγραφε ποια online πηγή χρησιμοποιούσαν οι Έλληνες για τρεις ή περισσότερες μέρες για να μάθουν Νέα. Τα μεγάλα ειδησεογραφικά portals κυριαρχούσαν, μια εικόνα που στις γενικές της γραμμές διατηρείται.

Από πού μαθαίνουν τα νέα οι Έλληνες

Οι ιστοσελίδες και τα κοινωνικά μέσα ήταν και παραμένουν η πιο συχνά προσβάσιμη πηγή ειδήσεων στην Ελλάδα, αν και η τηλεόραση παραμένει δημοφιλής σε μεγαλύτερες ηλικιακά ομάδες.
Τα smartphones, οι υπολογιστές και οι φορητοί υπολογιστές ήταν οι πιο δημοφιλείς τρόποι πρόσβασης στα νέα — με το κινητό να έχει πλέον κυριαρχήσει απόλυτα.

Ποιες πηγές ενημέρωσης εμπιστεύονται περισσότερο οι Έλληνες

Η εμπιστοσύνη στις ειδήσεις στην Ελλάδα ήταν σταθερά μία από τις χαμηλότερες στη μελέτη — και δυστυχώς παραμένει χαμηλή μέχρι σήμερα. Όταν κοιτάζαμε την εμπιστοσύνη των ιστοσελίδων ενημέρωσης στην Ελλάδα, διαπιστώναμε ότι το χάσμα μεταξύ των κορυφαίων και των χαμηλότερων αξιόπιστων ιστοσελίδων ειδήσεων ήταν μικρό.

Επιπλέον, η εμπιστοσύνη στον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα (ΕΡΤ) ήταν χαμηλή σε σύγκριση με ορισμένες άλλες χώρες.

Πάντως, όποια μέθοδο και αν επέλεγαν για να ενημερωθούν οι Έλληνες, ο κοινός παρονομαστής ήταν πως δεν εμπιστεύονταν αυτά που διάβαζαν.
Μόλις γύρω στο ένα τέταρτο είχε εμπιστοσύνη στις ειδήσεις, ένα ποσοστό που μας κατέτασσε ανάμεσα στις τελευταίες χώρες. Η γενικότερη πτώση της εμπιστοσύνης στις ειδήσεις είναι μια τάση που το Reuters καταγράφει διεθνώς μέχρι και σήμερα.

Ωστόσο οι Έλληνες εμπιστεύονταν περισσότερο τις ειδήσεις που έβρισκαν από μόνοι τους.

Ποια είναι τα top Social Media στην Ελλάδα

Το Facebook παρέμενε το πρώτο και απόλυτο μέσο στην Ελλάδα για τις ειδήσεις, με περίπου τους μισούς χρήστες να το χρησιμοποιούν για να μαθαίνουν Νέα και τη συντριπτική πλειονότητα για οτιδήποτε άλλο (διασκέδαση, φωτογραφία κλπ). Έκτοτε το Facebook έχει χάσει έδαφος στις νεότερες ηλικίες, που στρέφονται σε Instagram, TikTok και YouTube.

Το αξιοσημείωτο ήταν η άνοδος του YouTube ως πλατφόρμας με τεράστια διείσδυση για κάθε χρήση εκτός της ενημέρωσης των ειδήσεων — μια άνοδος που, μαζί με το βίντεο γενικότερα, συνεχίστηκε εντυπωσιακά.

Καταγραφόταν επίσης αύξηση του Facebook Messenger για την ανταλλαγή μηνυμάτων σχετικά με τις ειδήσεις, ενώ το Instagram ενίσχυε σταθερά τη θέση του ως πλατφόρμα ενημέρωσης. Στα χρόνια που ακολούθησαν, το Instagram και ιδίως το TikTok έγιναν βασικές πηγές ειδήσεων για τους νεότερους.

Συχνές ερωτήσεις

Πώς ενημερώνονται κυρίως οι Έλληνες σήμερα;

Η πλειονότητα ενημερώνεται από online πηγές, δηλαδή ειδησεογραφικά sites και social media, με το κινητό να είναι η κυρίαρχη συσκευή πρόσβασης. Η τηλεόραση παραμένει δημοφιλής κυρίως στις μεγαλύτερες ηλικιακά ομάδες.

Ποιο social media είναι το πρώτο για ειδήσεις στην Ελλάδα;

Ιστορικά το Facebook ήταν το επικρατέστερο μέσο για ειδήσεις, αλλά έχει χάσει έδαφος στις νεότερες ηλικίες, που στρέφονται όλο και περισσότερο σε YouTube, Instagram και TikTok, ιδίως μέσω βίντεο.

Γιατί η εμπιστοσύνη στις ειδήσεις είναι χαμηλή στην Ελλάδα;

Στις έρευνες του Reuters Institute η Ελλάδα καταγράφει σταθερά από τα χαμηλότερα ποσοστά εμπιστοσύνης στις ειδήσεις. Αυτό συνδέεται με τη γενικότερη διεθνή πτώση της εμπιστοσύνης και με την αμφισβήτηση που νιώθει το κοινό απέναντι σε αυτά που διαβάζει.