Όταν η Γερμανία έλεγξε, μέσω τεχνολογίας, τον κορωνοϊό

Η Γερμανία και ο ψηφιακός έλεγχος της πανδημίας

Στην αρχή της πανδημίας, η Γερμανία ετοιμαζόταν να βγάλει μια smartphone εφαρμογή η οποία θα βοηθούσε στο να εντοπίζονται τα κρούσματα του κορωνοϊού. Εκείνη η απόφαση ήρθε ως φυσική συνέχεια του μοντέλου της Σιγκαπούρης. Η Σιγκαπούρη είχε εφαρμόσει αυτή τη στρατηγική, η οποία αποδείχθηκε αποτελεσματική χωρίς, παράλληλα, να παραβιάζεται —όπως υποστηριζόταν— η ιδιωτικότητα των πολιτών.

Στη Γερμανία ήταν ιδιαίτερα σκεπτικοί για την ψηφιακή παρακολούθηση, ένα ζήτημα που συνδέεται άμεσα με την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Η χρήση των data που έρχονται από κάθε ανεξάρτητο smartphone, ακόμα και για να εντοπιστεί η διασπορά της πανδημίας, ήταν παράνομη σύμφωνα με τους νόμους της χώρας και της Ευρώπης.

Έτσι το debate που διαμορφώθηκε τότε έπεισε διακομματικά ολοένα και περισσότερους: ότι, δηλαδή, θα ήταν χρήσιμο και αποδεκτό να μπορούν να εντοπίζουν “χειραψίες” Bluetooth μεταξύ των smartphones, χωρίς να καταγράφεται η τοποθεσία.

Η εφαρμογή εκείνη βασίστηκε στη λογική του TraceTogether app που είχε έρθει από τη Σιγκαπούρη. Τι έκανε αυτή η εφαρμογή; Κατέγραφε το πρόσφατο ιστορικό των επαφών της συσκευής. Αν ο ιδιοκτήτης του smartphone διαγνωσκόταν με κορωνοϊό, τότε τα data ταξίδευαν σε ειδικές ομάδες ανθρώπων που προειδοποιούσαν όσους βρίσκονταν σε κίνδυνο.

«Είμαστε σίγουροι ότι θα μπορέσουμε να δώσουμε μια λύση τις επόμενες εβδομάδες», έλεγαν τότε από το Fraunhofer Institute για τις επικοινωνίες, Heinrich Hertz Institute (HHI).

Το HHI, ένα από τα ινστιτούτα εφηρμοσμένης έρευνας στη Γερμανία, συνεργαζόταν και με άλλους ευρωπαίους για να φτιάξουν μια εφαρμογή που θα μπορούσε να βλέπει την απόσταση και τη διάρκεια των επαφών. Τα data που θα προέκυπταν αποθηκεύονταν για δύο εβδομάδες στα τηλέφωνα, ανώνυμα και χωρίς να εμφανίζεται η τοποθεσία.

«Το προαπαιτούμενο για μια τέτοια εφαρμογή είναι η απόλυτη συμβατότητα με τους νόμους της Γερμανίας σε ό,τι αφορά την προστασία των προσωπικών δεδομένων και η χρήση τους σε εθελοντική βάση», έλεγε το HHI σε ερώτηση του πρακτορείου Reuters.

Πώς εξελίχθηκε τελικά αυτή η ιστορία

Κοιτάζοντάς το σήμερα, ξέρουμε πια πώς πήγε. Η Γερμανία τελικά κυκλοφόρησε την Corona-Warn-App το καλοκαίρι του 2020, στηριγμένη στο σύστημα Bluetooth contact-tracing της Apple και της Google. Παρόμοιες εφαρμογές κυκλοφόρησαν σε όλη την Ευρώπη. Με την υποχώρηση της πανδημίας, αυτές οι εφαρμογές σταδιακά αποσύρθηκαν και έπαψαν να λειτουργούν.

Αυτό που έμεινε δεν ήταν τόσο η ίδια η τεχνολογία, όσο η συζήτηση που γέννησε: πού τελειώνει η προστασία της δημόσιας υγείας και πού αρχίζει η κρατική παρακολούθηση. Το παράδειγμα της Γερμανίας —μιας χώρας με βαθιά ευαισθησία στα θέματα ιδιωτικότητας— δείχνει ακριβώς πόσο λεπτή είναι αυτή η ισορροπία και γιατί αξίζει να τη θυμόμαστε.